Trong lĩnh vực xây dựng, quy hoạch và phát triển đô thị, chất lượng của một đồ án hay dự án không chỉ phụ thuộc vào phương án đề xuất mà còn cần nền tảng nghiên cứu khoa học, dữ liệu thực tiễn và góc nhìn phản biện từ các chuyên gia.
Với định hướng tập hợp đội ngũ nhà khoa học, chuyên gia có kinh nghiệm, Viện Khoa học Công nghệ Xây dựng AIST thực hiện các hoạt động nghiên cứu khoa học, tư vấn, phản biện, chuyển giao công nghệ và tham gia đóng góp ý kiến cho các chương trình xây dựng, quản lý đô thị theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền.
Trong những năm qua, các chuyên gia AIST đã tham gia nhiều hoạt động chuyên môn liên quan đến quy hoạch, hạ tầng, quản lý đô thị, GIS, đô thị thông minh và phát triển bền vững. Những hoạt động này thể hiện rõ vai trò kết nối giữa nghiên cứu khoa học và thực tiễn hoạch định, quản lý phát triển.
Năng lực tư vấn, phản biện và nghiên cứu của AIST
(nguồn: Viện AIST)
AIST được thành lập ngày 18 tháng 12 năm 2020, là tổ chức khoa học và công nghệ trực thuộc Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam. Viện có chức năng tập hợp các nhà khoa học, chuyên gia và cán bộ chuyên môn để thực hiện các đề tài, dự án và dịch vụ khoa học – công nghệ
Các nhiệm vụ của AIST tập trung vào:
- Nghiên cứu khoa học: thực hiện các đề tài, dự án, chương trình trong lĩnh vực xây dựng, bảo vệ môi trường trong xây dựng, phát triển đô thị thông minh và nghiên cứu xã hội trong phát triển đô thị.
- Tư vấn và phản biện: tham gia tư vấn, phản biện các vấn đề thuộc lĩnh vực xây dựng, quy hoạch, phát triển đô thị và môi trường.
- Ứng dụng và chuyển giao công nghệ: nghiên cứu, ứng dụng các công nghệ mới phục vụ xây dựng và quản lý đô thị.
- Đóng góp chuyên môn cho công tác quản lý: tham gia đóng góp ý kiến vào các chương trình xây dựng và quản lý đô thị theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền.
- Đào tạo và nâng cao năng lực: tổ chức các chương trình đào tạo, bồi dưỡng kiến thức cho cán bộ, kỹ sư và nhân sự trong ngành xây dựng.
Đội ngũ Hội đồng Khoa học và Đào tạo của AIST quy tụ nhiều chuyên gia, nhà khoa học trong các lĩnh vực kiến trúc, quy hoạch, xây dựng, hạ tầng và công nghệ. Từ quy hoạch vùng, quy hoạch tỉnh đến phát triển đô thị thông minh, chuyển đổi số, GIS và môi trường đô thị, các hoạt động chuyên môn của AIST được triển khai trên nhiều bài toán thực tiễn.
Xem thêm: Những diễn đàn khoa học tiêu biểu AIST đã đồng hành tổ chức
Các dự án, hoạt động tiêu biểu AIST đã tham gia
Tham gia Hội đồng Thẩm định điều chỉnh Quy hoạch vùng thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050
(nguồn: Viện AIST)
Một dấu ấn nổi bật được AIST công bố trong năm 2026 là việc TS. Nguyễn Xuân Linh và PGS. Trần Trọng Hanh, thành viên Hội đồng Khoa học của Viện, được bổ nhiệm tham gia Hội đồng Thẩm định điều chỉnh Quy hoạch vùng thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050.
Việc các chuyên gia AIST tham gia Hội đồng đã cho thấy năng lực chuyên môn của Viện trong lĩnh vực quy hoạch, xây dựng và phát triển bền vững, đồng thời thể hiện vai trò của AIST trong hoạt động tư vấn, phản biện và thẩm định các quy hoạch quan trọng.
Tham gia phản biện điều chỉnh Quy hoạch tỉnh Tuyên Quang thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050
(nguồn: Viện AIST)
Ngày 26/1/2026, TS. Hán Minh Cường – Viện trưởng AIST và TS. Nguyễn Xuân Linh – thành viên Hội đồng Khoa học AIST đã tham gia Hội đồng Thẩm định điều chỉnh Quy hoạch tỉnh Tuyên Quang thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 với vai trò Ủy viên phản biện.
Tại Hội đồng, các chuyên gia AIST đóng góp ý kiến từ những góc độ chuyên môn khác nhau. Trong đó, TS. Hán Minh Cường tập trung vào các vấn đề liên quan đến tính khoa học, tính khả thi và sự phù hợp của phương án điều chỉnh quy hoạch; TS. Nguyễn Xuân Linh đóng góp về hệ thống sơ đồ, bản đồ và cơ sở dữ liệu GIS phục vụ điều chỉnh quy hoạch tỉnh.
Nghiên cứu chuyển đổi số và cơ sở dữ liệu GIS phục vụ quy hoạch
(nguồn: Viện AIST)
Một trong những nghiên cứu tiêu biểu là “Chuyển đổi số trong công tác quy hoạch theo Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn 2024: Giải pháp cơ sở dữ liệu số địa lý đồng bộ, thông suốt” của ThS. Bạch Ngọc Tùng – Viện phó Viện Khoa học Công nghệ Xây dựng AIST.
Nghiên cứu tập trung vào bài toán số hóa và đồng bộ dữ liệu quy hoạch, trong bối cảnh dữ liệu hiện còn phân tán giữa nhiều ngành, cấp quản lý và loại hình quy hoạch. Trên cơ sở phân tích yêu cầu của Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn 2024, nghiên cứu đề xuất xây dựng cơ sở dữ liệu số địa lý (GIS) thống nhất.
Đáng chú ý, nghiên cứu đề xuất ứng dụng WebGIS để phục vụ tra cứu, công khai thông tin, lấy ý kiến cộng đồng và quản lý vòng đời đồ án quy hoạch; đồng thời định hướng kết nối dữ liệu GIS với Digital Twin, tạo nền tảng cho quản trị đô thị thông minh.
Qua nghiên cứu này, AIST thể hiện hướng tiếp cận kết hợp quy hoạch – GIS – dữ liệu số – công nghệ đô thị thông minh, góp phần chuyển đổi phương thức quản lý từ hồ sơ phân tán sang quản trị quy hoạch dựa trên dữ liệu.
Xem thêm: Từ nghiên cứu đến tri thức: Dấu ấn AIST qua những ấn phẩm chuyên ngành
Nghiên cứu quản lý chất thải và phát triển đô thị xanh, thông minh
Bên cạnh hoạt động tư vấn và phản biện, AIST triển khai nhiều nghiên cứu gắn với những vấn đề thực tiễn trong quy hoạch, hạ tầng và quản lý đô thị.
- Chuyển đổi số trong công tác quy hoạch: Đề xuất xây dựng cơ sở dữ liệu số địa lý đồng bộ, ứng dụng GIS, WebGIS và Digital Twin nhằm nâng cao hiệu quả lập, quản lý và khai thác dữ liệu quy hoạch.
- Quản lý chất thải tại khu công nghiệp sinh thái: Nghiên cứu mô hình cộng sinh công nghiệp – đô thị, thúc đẩy tái sử dụng chất thải và tuần hoàn tài nguyên.
- Kinh tế tuần hoàn trong quản lý chất thải rắn: Nghiên cứu giải pháp ứng dụng IoT, AI và Big Data vào quản lý chất thải, hướng tới mô hình đô thị xanh và thông minh.
- Thoát nước và xử lý nước thải đô thị: Nghiên cứu hiện trạng hệ thống thoát nước, xử lý nước thải và các giải pháp chống ngập, nâng cao năng lực hạ tầng đô thị.
Những giá trị AIST mang lại qua các dự án
Từ những hoạt động được AIST công bố, có thể thấy giá trị của Viện được thể hiện ở ba nhóm chính.
- Cung cấp luận cứ khoa học cho quy hoạch: Thông qua nghiên cứu và phản biện, các chuyên gia AIST đóng góp những đánh giá về tính khoa học, tính khả thi và mức độ phù hợp của các phương án quy hoạch, qua đó hỗ trợ quá trình ra quyết định.
- Kết hợp chuyên môn quy hoạch với công nghệ: Các chuyên gia của AIST tham gia đánh giá sơ đồ, bản đồ và cơ sở dữ liệu GIS trong điều chỉnh Quy hoạch tỉnh Tuyên Quang đã cho thấy xu hướng kết hợp giữa chuyên môn quy hoạch truyền thống và công nghệ dữ liệu không gian.
- Gắn nghiên cứu khoa học với thực tiễn quản lý: Từ quy hoạch vùng, quy hoạch tỉnh đến đô thị thông minh, GIS, môi trường và hạ tầng, hoạt động của AIST hướng tới việc đưa nghiên cứu khoa học, công nghệ và kinh nghiệm chuyên gia vào giải quyết các vấn đề thực tế của quá trình phát triển đô thị.
AIST – Đồng hành cùng quá trình quy hoạch và phát triển đô thị
(nguồn: Viện AIST)
Các hoạt động được AIST công bố cho thấy phạm vi chuyên môn của Viện trải rộng từ nghiên cứu khoa học, quy hoạch, hạ tầng, môi trường đến đô thị thông minh và chuyển đổi số.
Đặc biệt, việc các thành viên Hội đồng Khoa học AIST tham gia Hội đồng Thẩm định điều chỉnh Quy hoạch vùng và Hội đồng Thẩm định điều chỉnh Quy hoạch tỉnh Tuyên Quang là những minh chứng cụ thể cho năng lực chuyên môn và vai trò phản biện của đội ngũ chuyên gia AIST trong thực tiễn.
Với nền tảng đội ngũ chuyên gia và định hướng kết hợp nghiên cứu – tư vấn – phản biện – chuyển giao công nghệ, AIST tiếp tục hướng tới đóng góp các giải pháp khoa học và công nghệ cho quá trình xây dựng, quản lý và phát triển đô thị theo hướng thông minh, hiện đại và bền vững.
