Từ nghiên cứu về khung đô thị thông minh đến ứng dụng dữ liệu và công nghệ trong quy hoạch, AIST đang góp phần tìm kiếm những giải pháp phù hợp cho bài toán đô thị miền núi thích ứng với biến đổi khí hậu.
Biến đổi khí hậu đang đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với công tác quy hoạch và quản lý đô thị miền núi. Từ nghiên cứu chuyên môn đến đề xuất khung đô thị thông minh tăng khả năng chống chịu, AIST đang từng bước đưa các phương pháp và công nghệ mới vào giải quyết những bài toán thực tiễn của đô thị.
Hội thảo “Đô thị miền núi thích ứng với biến đổi khí hậu cực đoan” tại Cao Bằng (nguồn: Viện AIST)
Thông qua việc tham gia, Viện Khoa học Công nghệ Xây dựng AIST đã có cơ hội chia sẻ góc nhìn chuyên môn tại Hội thảo “Đô thị miền núi thích ứng với biến đổi khí hậu cực đoan” tại Cao Bằng về khả năng ứng dụng quy hoạch, dữ liệu và công nghệ trong nâng cao năng lực chống chịu của các đô thị miền núi trước những tác động ngày càng phức tạp của khí hậu.
Đây cũng là một trong những hướng nghiên cứu thể hiện rõ năng lực của AIST trong việc tiếp cận các bài toán đô thị theo hướng liên ngành, kết nối giữa quy hoạch, hạ tầng, công nghệ số và quản trị.
Bài toán khí hậu đặt ra với đô thị miền núi
Các đại biểu tại tọa đàm quy hoạch, không gian đô thị miền núi thích ứng biến đổi khí hậu. (nguồn: Viện AIST)
So với nhiều khu vực khác, đô thị miền núi có những đặc điểm rất riêng về địa hình, điều kiện tự nhiên và cấu trúc không gian. Địa hình dốc, mạng lưới sông suối dày đặc, quỹ đất xây dựng hạn chế cùng với sự phân bố dân cư không đồng đều khiến quá trình quy hoạch và phát triển đô thị phải đối mặt với nhiều thách thức.
Khi biến đổi khí hậu làm gia tăng tần suất và mức độ của các hiện tượng thời tiết cực đoan, những hạn chế này càng trở nên rõ nét. Mưa lớn, lũ quét, sạt lở đất hay ngập cục bộ không chỉ gây ảnh hưởng đến đời sống dân cư mà còn đặt áp lực lên hệ thống giao thông, thoát nước, hạ tầng kỹ thuật và các công trình đô thị.
Bài toán đặt ra vì vậy không đơn thuần là xây dựng thêm các công trình phòng chống thiên tai. Quan trọng hơn là phải nhận diện được khu vực có nguy cơ, đánh giá mức độ dễ tổn thương và tích hợp các kịch bản rủi ro ngay từ quá trình quy hoạch.
Điều này đòi hỏi một cách tiếp cận tổng hợp hơn, trong đó dữ liệu không gian, quy hoạch, hạ tầng kỹ thuật và công nghệ phải được kết nối để hỗ trợ quá trình phân tích và ra quyết định.
Xem thêm: Những diễn đàn khoa học tiêu biểu AIST đã đồng hành tổ chức
Góc nhìn của AIST: Kết nối quy hoạch, hạ tầng, dữ liệu và quản trị
TS. Hán Minh Cường trình bày tham luận tại Hội thảo (nguồn: Viện AIST)
Tại hội thảo, TS. Hán Minh Cường – Viện trưởng Viện Khoa học Công nghệ Xây dựng AIST trình bày tham luận về khung đô thị thông minh nhằm tăng cường khả năng chống chịu với khí hậu cực đoan cho đô thị miền núi, với trường hợp nghiên cứu tại Cao Bằng.
Điểm đáng chú ý trong nội dung tham luận là việc đặt công nghệ trong tổng thể bài toán đô thị, thay vì xem đây là một giải pháp riêng lẻ.
Theo hướng nghiên cứu này, quy hoạch giúp tổ chức không gian và xác định những khu vực cần kiểm soát; hạ tầng bảo đảm khả năng vận hành; dữ liệu cung cấp cơ sở để theo dõi, phân tích và nhận diện rủi ro; trong khi công tác quản lý giữ vai trò kết nối các thông tin đó vào quá trình ra quyết định.
Cách tiếp cận này phù hợp với đặc thù đô thị miền núi, nơi mỗi quyết định về bố trí dân cư, giao thông, thoát nước hay hạ tầng đều chịu ảnh hưởng lớn từ điều kiện địa hình và tự nhiên.
Thông qua nghiên cứu, Viện AIST cho thấy khả năng kết nối nhiều yếu tố chuyên môn trong cùng một bài toán, từ quy hoạch, xây dựng đến công nghệ và dữ liệu.
Xem thêm: Điểm qua những dấu ấn nổi bật của AIST trong nghiên cứu và tư vấn đô thị
AIST – Từ nghiên cứu đến giải pháp thích ứng thực tiễn
Hội đồng khoa học Viện AIST (nguồn: Viện AIST)
Một trong những hướng AIST đang tập trung là đưa công nghệ vào hỗ trợ các công việc chuyên môn cụ thể thay vì chỉ dừng ở nghiên cứu lý thuyết.
Trong lĩnh vực quy hoạch và quản lý đô thị, các công nghệ như GIS, BIM hay hệ thống dữ liệu không gian có thể giúp tổng hợp nhiều nhóm thông tin trên cùng một nền tảng, từ địa hình, giao thông, dân cư đến hạ tầng kỹ thuật và các khu vực có nguy cơ thiên tai.
Khi dữ liệu được chuẩn hóa và phân tích đầy đủ, người làm quy hoạch có thể dễ dàng hơn trong việc nhận diện những khu vực nhạy cảm, đánh giá các phương án tổ chức không gian và lựa chọn giải pháp phù hợp với điều kiện thực tế.
Đây cũng là hướng mà AIST đang theo đuổi trong hoạt động nghiên cứu, đào tạo và chuyển giao công nghệ: gắn các công cụ mới với những bài toán cụ thể của ngành xây dựng và quy hoạch.
Việc tham gia nghiên cứu về đô thị miền núi thích ứng với biến đổi khí hậu cho thấy rõ định hướng này. Thay vì chỉ đề cập tới rủi ro, AIST tập trung tìm cách sử dụng dữ liệu, công nghệ và các phương pháp phân tích để hỗ trợ quá trình quy hoạch và quản lý.
Trong bối cảnh các hiện tượng khí hậu cực đoan ngày càng khó dự báo, những nghiên cứu như vậy có ý nghĩa thiết thực đối với các địa phương miền núi. Đây cũng là nền tảng để AIST tiếp tục phát huy thế mạnh trong nghiên cứu ứng dụng, công nghệ xây dựng và hỗ trợ giải quyết các bài toán thực tế của đô thị.
